Woeste Hoogten. Opnieuw.

De nieuwe verfilming van Wuthering Heights nodigde uit om het boek opnieuw te lezen. De film vertelt de kern van het verhaal de liefde van Heathcliff en Catherine, maar focust op het gevoel, op het tastbare en minder op de tekst. Het boek blijft een verhaal om je in te verliezen. Over de liefde, de onmogelijkheid, over Nelly Dean die als huishoudster het verhaal aan Lockwood vertelt. De onthullingen, de strijd tussen Heathcliff en Edgar, de volgende generatie en hoe de liefde niet ophoudt, voortbrandt en knettert. En toch hoe een volgende generatie er wel iets van maakt. Het genot van het herlezen dus.

Le Havre. Actueel en gestileerd terug in de tijd.

Tijdens het filmfestival zag ik de film 'Les Éclats' een zwart-wit documentaire die een poëtisch en rauw beelde schetste van het leven van vluchtelingen bij Calais. In de duinen wachten zij op een kans om naar Engeland te komen. Le Havre van de Aki Kaurismäki gaat deels over hetzelfde thema alleen zijn we nu in Le Havre. Idrissa ontsnapt als een container met vluchtelingen geopend wordt en treft de schoenpoetser Marcel Marx wiens vrouw net in het ziekenhuis is opgenomen.
Het is een film die een actueel probleem combineert met een gestileerde weemoedige gang terug in de tijd met een vleugje absurdisme. Het lijkt een Frankrijk van de jaren zestig met de strakke interieurs, oude auto's en een inspecteur in het zwart, inclusief handschoenen. Hoewel er de moderne elementen zijn, is de wereld ook overzichtelijk met de bakker, kruidenier en het café en iedereen die elkaar helpt (op de ene verrader na). Met elkaar vormt het een warme, soms wat onregelende film.

Het uur waarop wij niets van elkaar wisten.

Na een week vol met films begeven we ons zondag naar het theater om weer levende acteurs in actie te zien. Wat zich wel voortzet is dat na dialoogloze films, het nu een toneelstuk zonder tekst betreft. Het OT Theater speelt deze voorstelling van Peter Handke. We beginnen op een plein waar als in een optocht van Ensor de spelers voorbij komen. Daarna kijken we vijf kwartier naar wat zich op een plein afspeelt. Spelers komen op en gaan af, als vele verschillende personages, van jong tot oud, van energiek, soms in contact met elkaar, soms dansant en bewegend en soms gewoon. In het begin is er een duidelijke spanning, waardoor je geboeid blijft kijken. Je vormt je eigen verhaal over de jongen met de urn waarin de as van een overledende zit. Maar de spanning houdt niet aan, ondanks de mooie vormgeving. Dat is misschien ook veel gevraagd, maar na alle films zonder dialoog, had ik op wat meer plot gehoopt.

Foto: Pepijn Lugterink

Terugblik Filmfestival Rotterdam 2012

Het filmfestival blijft altijd een hoogtepunt in Rotterdam. Dit jaar zag ik 14 films. Van een grappige Noorse komedie tot een Indiase parabel over de tollenaars in de tempel, van een aardse Wuthering Heights tot een echt en liefdevol verhaal over een date die echte liefde blijkt en van het uitzicht over de vallende avond over de Maas met live muziek tot een Russisch film over leven en dood.
Kenmerkend voor het festival blijft de combinatie van sterke auteursfilms tot nieuwe films vanuit de gehele wereld. De samenstelling van het pakket blijft altijd een mengsel van wat wil je zien, welke dagen je kunt en waar er nog kaarten voor zijn (en welke kan je nog uitstellen omdat die nog in de bioscoop komen). Soms valt iets tegen, soms dut je even weg, maar er zitten ook altijd hoogtepunten bij en de festivalsfeer blijft bijzonder.
Voor mij sprongen er dit jaar drie films uit. Wuthering Heights is een klassieke roman die bijzonder verfilmd is. Het grootste deel van de tekst komt niet terug in de film en de verteller is verdwenen, maar het aardse en woeste karakter krijgen een sterk accent. Het is een film waarbij je de regen voelt en je bewust bent van de ruigheid van de moors. Zeker de liefde van de jonge Heathcliff en Cathy overtuigt en de zielsverwantschap wordt tastbaar. Het maakt dat je het boek weer wilt lezen. Een tweede hoogtepunt was de soms wat depressieve Russische film Living. Een film over een drie levens en drie stervenden. De film krijgt een magisch-realistisch karakter zodat je soms twijfelt of iemand nog leeft of toch al overleden blijkt. Dat geeft de film een bijzonder karakter, waarbij uiteindelijk levensmoed doorslaggevend blijkt.
Weekend blijkt een realistische, warme, bijzondere en in zekere zin ook romantische film over Russell en Glen. Wat begint als een date, blijkt een bijzondere ontmoeting. Een ontmoeting waar Russell en Glen merken dat het speciaal is, dat ze elkaar willen kennen, elkaar bevragen, luisteren, vrijen en zo onverwacht lief hebben. Zelfs op een onmogelijk moment als Glen op het punt staat naar het buitenland te gaan. Een zo bijzondere en toch ook gewone homofilm zie je niet zo vaak. Het leven in de film is niet alleen makkelijk of roze, maar echt, warm, ontroerend en het blijft je bij.

Foto: Quinnford & Scout.

Medea en Die Ratten. Theater in Frankfurt.

Naast tentoonstellingen willen we ook theater zien in Frankfurt. We hebben er echter niet op gerekend dat de meeste voorstellingen van Schauspiel Frankfurt uitverkocht blijken. Zo komen we de eerste avond bij de Landungsbrücke - een alternatief theater. Daar wordt een moderne bewerking van Medea gebracht. De vraag wat moederliefde en kindermoord betekenen staat centraal, niet alleen in de klassieke tekst, maar ook in fragmenten van recente kindermoorden. Het is een voorstelling vol vaart waar de drie jonge acteurs van rol wisselen, schakelen tussen spel en lied en je weten te raken. Hoe ver kan de liefde gaan...
Gelukkig blijken er zondag bij de avondkassa nog twee kaarten voor 'Die Ratten' van Gerhard Hauptman door het Deutsches Theater uit Berlijn in regie van Michael Thalheimer. Het wordt een fantastische voorstelling, prachtig geacteerd en vormgegeven. Het beginbeeld is al indrukwekkend. Het speelvlak wordt gevuld door twee grote houten delen (onder en boven) en daar tussen is niet meer dan ruim anderhalve meter. En daar wordt de voorstelling gespeeld. Steeds staan de spelers gebukt. Gebukt onder het leven en de maatschappij. Het verhaal gaat over Frau John die na de dood van haar zoontje zelf geen kind meer kan krijgen en in de zwangerschap van een Pools meisje de kans ziet om dat kind voor haar eigen door te laten gaan. Het wordt deels gespeeld in Berlijns dialect, maar de kracht, het gevoel de intensiteit spatten van de voorstelling af. Het is soms wreed, soms heftig, maar ook zo vol van (onmogelijke) liefde. Van het Poolse meisje voor haar kindje, van meneer John voor zijn vrouw en hun nieuwe kind en vooral van Frau John. Ze houdt zo van 'haar' kind, ze wil het onmogelijke en zonder kan ze niet leven. Haar kwetsbaarheid wordt groter en groter doordat ze bedrijf na bedrijf steeds een laag kleding aflegt. Daar staat ze dan in haar hemdje terwijl alles wegvalt.... Na afloop ben je eerst stil, dan ontploft de zaal en dan is het een voorstelling die je bijblijft.

Frankfurt: geen banken, maar kunst.

Voor de Europese bank in Frankfurt staat nog een trots euro-teken. Wij zijn er echter niet om banken te bekijken (behalve dan het uitzicht vanaf de Maintower), maar omdat er 'toevallig' een aantal mooie tentoonstellingen te zien zijn. In de Schirn Kunsthalle is een overzichtstentoonstelling van het werk van Kienholz te zien. Twee werken maken grote indruk zijn installatie van een isoleercel in een psychiatrische inrichting en een wand vol met bijzonder gevormde crucifixen.
Het Städel is het Boijmans van Frankfurt, oude en moderne kunst en binnenkort gaat de uitbreiding open voor hedendaagse kunst. Het gebouw is prachtig gerestaureerd en bezit een bijzondere collectie. Een prachtige Jan van Eyck, een Rogier van der Weyden en veel Vlaamse, Nederlandse en Italiaanse kunst. Veel werk van Max Beckmann ook. In het Museum für Moderne Kunst is een tentoonstelling te zien van de Schotse kunstenaar Douglas Gordon. Twee videoinstallaties zijn bijzonder: Henry Rebel, over de onrust en onraad in iemand en hoe dat leidt tot krassen op het lichaam. k.364 combineert de muziek van Mozart met zowel een reis, als een uitvoering dicht op de huid. Beelden die steeds de huid raken. In het Liebighaus, het museum voor beeldhouwkunst, is de tentoonstelling over de van oorsprong vijftiende eeuwse Nederlandse beeldhouwer Niclaus Gerhaert. De paar beelden die van hem bekend zijn zijn zeer fijnzinnig zowel in uitdrukking als in hoe ze zijn gemaakt.
Met de ICE is het nog een uurtje naar Karlsruhe waar nog een grote overzichtstentoonstelling 'The Global Contemporay. Kunstwelten nach 1989' te zien is. In een immens groot gebouw (ooit waarschijnlijk enorme loodsen) is het Zentrum für Kunst und Medientechnologie. Niet alleen zijn er de zeer verschillende kunstwerken te zien, maar het is ook een onderzoek naar hoezeer de kunstwereld is gegroeid en een economisch instituut is geworden. Veel van de werken hebben dan ook een politieke compoment. En zo liggen kunst en banken dan misschien minder ver uit elkaar dan we dachten.

The Iron Lady. Streep of Thatcher?

Meryl Streep zet een fantastische Margret Thatcher neer in The Iron Lady. Ze is zowel de felle politica, de leider die de Falklands terug wil als een oudere dementerende vrouw die liefdevol met haar overleden Denis praat (een prachtige rol van Jim Broadbent). Tegelijkertijd is de film geen film die een nieuw perspectief geeft op Thatcher, noch op haar persoon, noch op haar rol in de geschiedenis. Het thema dat er nog het meeste uitkomt is hoe ze altijd heeft moeten vechten, als dochter van de kruidenier en vooral als vrouw in een gesloten mannenmaatschappij.
De film toont steeds fragmenten uit haar persoonlijke en politieke leven (van mijnwerkersstaking tot IRA aanslagen en hongerstakingen en de protesten tegen de beruchte poll tax). Er is veel protest te zien, maar het waarom wordt niet echt duidelijk. Hetzelfde geldt voor de oorlog over de Falkland, Thatcher geeft niet op en gaat ten oorlog. Maar ze wordt er ook door geraakt doordat ze alle families van overleden soldaten een persoonlijke brief schrijft. Maar de betekenis van de oorlog in de positie van Groot-Brittanië in de wereld, voor Argentinië of de binnenlandse politiek komt niet aan orde.
De film lijkt wat dat betreft een beetje op de film over Beatrix, leuk en interessant om naar te kijken (en opvallend hoe Thatcher haar haar een wezenlijk andere stijl geeft als ze partijleider wil worden - meer Beatrixachtig). Je hebt het gevoel in haar leven binnen te kijken. Wat dat betreft is een moderne film die gaat over gevoelens, terwijl ze zelf voor meer aandacht voor ideeën pleit. Maar een echt spannende film over of de politieke Thatcher, of wie ze was of de relatie man - vrouw in de (Britse) politiek wordt het niet.